Lần đầu đặt chân đến Trung Quốc, tôi đã mắc một sai lầm ngớ ngẩn: vô tình chỉ tay vào mặt một người bán hàng. Ánh mắt họ thay đổi ngay lập tức. Lúc đó tôi mới nhận ra, văn hóa Trung Quốc không chỉ là những điều trong sách vở. Hãy để tôi chia sẻ những điều thực tế giúp bạn không bỡ ngỡ.
Thông tin nhanh
- Thời điểm đẹp nhất: Mùa xuân (tháng 3-5) và mùa thu (tháng 9-11), thời tiết dễ chịu, ít khách du lịch. Tránh Tết Nguyên đán (thường cuối tháng 1 hoặc đầu tháng 2) vì mọi thứ đông đúc và đắt đỏ.
- Số ngày gợi ý: Tối thiểu 7 ngày cho Bắc Kinh-Thượng Hải, hoặc 10 ngày nếu muốn thêm Tây An và Quế Lâm.
- Ngân sách trung bình mỗi ngày: Khoảng 500-800 CNY (khoảng 1,7-2,7 triệu VND) cho ăn uống, di chuyển, tham quan và khách sạn tầm trung.
- Di chuyển: Tàu điện ngầm là vua! Ở Bắc Kinh và Thượng Hải, tàu điện ngầm rất rẻ (3-8 CNY/lượt) và phủ khắp thành phố. Tải app Alipay hoặc WeChat để quét mã thanh toán và mua vé tàu.
- Kết nối Internet: Đừng quên mua eSIM Trung Quốc của SimNha trước chuyến đi. Tôi đã từng không có mạng khi cần tra Google Maps – thảm họa! Với eSIM, bạn có thể truy cập các ứng dụng bị chặn như Google, Facebook, Instagram dễ dàng.
Giao tiếp và chào hỏi
Cách chào hỏi đúng
Người Trung Quốc thường gật đầu nhẹ hoặc cúi người khi chào, nhất là với người lớn tuổi. Bắt tay thì nhẹ nhàng thôi, đừng siết chặt như phương Tây. Khi gặp đối tác làm ăn, hãy dùng cả hai tay để trao danh thiếp – đó là dấu hiệu của sự tôn trọng.
💡 Mẹo: Luôn gọi người lớn tuổi bằng "anh/chị" (大哥/大姐) thay vì tên riêng. Người trẻ có thể gọi bằng "bạn" (朋友).
Những điều kiêng kỵ khi nói chuyện
- Đừng chỉ tay vào người khác – đó là hành động thô lỗ. Thay vào đó, dùng cả bàn tay mở để chỉ hướng.
- Tránh hỏi về lương, tuổi, hay tình trạng hôn nhân – đây là chuyện riêng tư. Người Trung Quốc cũng không thích bị hỏi "Bạn có bao nhiêu tiền?".
- Không nói về chính trị, Tây Tạng, Đài Loan – chủ đề nhạy cảm, dễ gây tranh cãi. Tốt nhất nên tập trung vào ẩm thực và du lịch.
Ẩm thực và phép tắc bàn ăn
Cách ăn uống lịch sự
Khi ăn cùng người Trung Quốc, hãy chờ người lớn tuổi nhất gắp thức ăn đầu tiên. Đừng cắm đũa thẳng đứng vào bát cơm – đó là hành động chỉ dành cho cúng người chết. Khi rót trà, hãy rót cho người khác trước, rồi mới đến mình.
⚠️ Lưu ý: Đừng từ chối đồ ăn ngay lập tức. Nếu bạn no, hãy để lại một ít thức ăn trong đĩa để chứng tỏ bạn đã ăn đủ. Ăn hết sạch có thể bị hiểu là bạn vẫn đói!
Món ăn nhất định phải thử
- Vịt quay Bắc Kinh (Peking Duck): Da giòn, thịt mềm, cuốn với bánh tráng và dưa chuột. Khoảng 200-300 CNY cả con.
- Dimsum (điểm tâm) ở Quảng Châu: Bánh bao, há cảo, xíu mại – mỗi phần 20-40 CNY.
- Mì Lanzhou (Lanzhou Lamian): Mì kéo tay, nước dùng bò đậm đà, chỉ 15-25 CNY/bát.
Phong tục trong cuộc sống hàng ngày
Tiền tip và mặc cả
- Không cần tip ở Trung Quốc, trừ khi bạn muốn tỏ ra lịch sự trong nhà hàng sang. Ở chợ hay taxi, không ai mong đợi tiền boa.
- Mặc cả là chuyện bình thường ở chợ trời và cửa hàng nhỏ. Hãy trả giá khoảng 30-50% giá niêm yết ban đầu. Ví dụ: một chiếc áo phông giá 100 CNY, bạn có thể trả 50 CNY và từ từ nâng lên 70 CNY.
💡 Mẹo: Khi mặc cả, hãy cười và tỏ ra vui vẻ, đừng căng thẳng. Người bán thường dễ chịu hơn nếu bạn lịch sự.
Số 4 và màu sắc kiêng kỵ
Số 4 (tứ) phát âm giống "tử" (chết), nên tránh dùng trong quà tặng hay số phòng. Số 8 (bát) lại là số may mắn vì phát âm giống "phát" (phát tài). Màu đỏ tượng trưng cho may mắn, màu trắng và đen thường dùng trong đám tang.
Những điều cần tránh khi đến thăm
Đền chùa và di tích lịch sử
- Chụp ảnh: Nhiều nơi không cho chụp ảnh bên trong, đặc biệt là tượng Phật và khu vực linh thiêng. Hãy để ý biển báo hoặc hỏi nhân viên.
- Trang phục: Mặc kín đáo, che vai và đầu gối. Ở một số chùa, bạn phải bỏ giày trước khi vào.
- Không chỉ tay vào tượng Phật – đó là hành động bất kính. Thay vào đó, chắp tay và cúi nhẹ.
⚠️ Lưu ý: Khi tham quan Tử Cấm Thành hay Vạn Lý Trường Thành, hãy mua vé trực tuyến trước ít nhất 1 tuần, vì lượng khách rất đông. Tôi đã từng xếp hàng 2 tiếng vì không biết điều này.
Lời kết
Văn hóa Trung Quốc có nhiều điều thú vị nếu bạn biết cách hòa nhập. Chỉ cần một chút tinh tế, bạn sẽ thấy người dân nơi đây rất hiếu khách và sẵn lòng giúp đỡ. Và đừng quên, để thoải mái tra Google Maps hay check-in Facebook, hãy mua eSIM Trung Quốc của SimNha ngay trước chuyến đi – tôi đã dùng và thấy cực kỳ tiện lợi, không lo bị chặn.
